Po żniwach sezon wydaje się zamknięty. Kombajn zjechał z pola, plon jest już policzony, a uwaga szybko przenosi się na uprawę pożniwną i przygotowanie stanowiska pod kolejną roślinę. Zanim jednak wjedzie talerzówka czy agregat, warto poświęcić kilkanaście minut na dokładne obejrzenie ścierniska.
Ściernisko działa jak czarna skrzynka sezonu. Na łodygach, źdźbłach, korzeniach i resztkach pożniwnych zostają ślady chorób, żerowania szkodników, problemów z systemem korzeniowym czy niedoborów. To dobry moment, aby sprawdzić, co mogło ograniczyć plon i co warto uwzględnić przed kolejnym sezonem.
Nie oceniaj plantacji wyłącznie przy drodze czy na jednym fragmencie. Warto obejrzeć kilka miejsc:
Dobrze jest wyrwać lub wykopać kilka całych roślin wraz z korzeniami. Wiele problemów zaczyna się właśnie pod powierzchnią gleby.
W przypadku rzepaku warto przeciąć kilka łodyg wzdłuż i w poprzek.
Ciemne przebarwienia, nekrozy, uszkodzone tkanki czy puste przestrzenie wewnątrz łodygi mogą świadczyć o wcześniejszym rozwoju chorób lub żerowaniu szkodników.
Na ściernisku mogą być nadal widoczne objawy m.in. suchej zgnilizny kapustnych, zgnilizny twardzikowej, werticiliozy czy czerni krzyżowych. Szczególnie charakterystyczne bywają zmiany u podstawy łodygi, przebarwienia tkanek oraz czarne sklerocja widoczne po jej rozcięciu.
Taka obserwacja ma znaczenie nie tylko przy planowaniu ochrony fungicydowej. Może być również wskazówką dotyczącą zmianowania i zagospodarowania resztek pożniwnych.
Po przecięciu łodyg rzepaku można znaleźć kanały żerowiskowe, uszkodzony rdzeń czy ślady wejścia larw.
Jeżeli podobne uszkodzenia występują na dużej liczbie roślin, warto potraktować to jako sygnał do uważniejszego monitorowania szkodników w kolejnym sezonie.
To również dobry moment, aby odpowiedzieć sobie na pytanie: czy zabiegi były wykonane w odpowiednim terminie, czy presja szkodników pojawiła się wcześniej lub trwała dłużej, niż zakładaliśmy?
Jeżeli przed zbiorem rzepak dojrzewał nierównomiernie albo na polu pojawiały się place słabszych roślin, warto obejrzeć system korzeniowy.
Zgrubienia, deformacje, nietypowe narośla czy bardzo słabo rozwinięte korzenie mogą wskazywać na problem wymagający dokładniejszej diagnostyki. Niekiedy przyczyną nie jest choroba, ale nieprawidłowe pH, zagęszczenie gleby, okresowe zastoiska wody albo ograniczone pobieranie składników.
Korzeń często pokazuje coś, czego nie było widać z góry w czasie wegetacji.
Po zbiorze pszenicy, jęczmienia czy pszenżyta szczególnie warto obejrzeć dolne fragmenty źdźbeł.
Brunatne przebarwienia, osłabione tkanki czy zmiany u podstawy roślin mogą świadczyć o presji chorób podstawy źdźbła. Jeśli problem pojawia się regularnie, warto przeanalizować udział zbóż w zmianowaniu i skuteczność dotychczasowej ochrony.
Nie pomijaj również korzeni. Ciemny, słabo rozwinięty lub skrócony system korzeniowy może być efektem chorób, ale także zagęszczenia gleby, niekorzystnych warunków wodnych czy problemów z odczynem.
Po żniwach nie wszystkie objawy niedoborów są już łatwe do rozpoznania, ale dużo mówi ich rozmieszczenie na polu.
Jeśli słabsze rośliny występowały pasami, warto sprawdzić równomierność nawożenia. Jeżeli problem był widoczny głównie na wyniesieniach, przyczyną mogła być ograniczona dostępność wody. Z kolei słabsze rośliny w obniżeniach mogą wskazywać na zastoiska wody i niedotlenienie korzeni.
Dlatego nie warto oceniać jednego objawu w oderwaniu od reszty. Najlepszą diagnozę daje połączenie obserwacji roślin, układu problemu na polu, kondycji korzeni, wyników analizy gleby i przebiegu pogody.
Przed uprawą ścierniska dobrze jest zrobić kilka zdjęć. Warto sfotografować całe miejsce występowania problemu, pojedynczą roślinę, podstawę łodygi lub źdźbła, przekrój oraz korzenie.
Takie archiwum może bardzo pomóc w kolejnym sezonie. Jeśli ten sam problem wraca w tych samych miejscach, to cenna wskazówka, że przyczyny należy szukać głębiej – w glebie, zmianowaniu albo agrotechnice.
Przed wjazdem w pole odpowiedz sobie na pięć pytań:
Jeżeli na któreś z tych pytań odpowiedź brzmi „tak” albo „nie wiem”, warto zrobić zdjęcia i zachować obserwacje do planowania dalszej agrotechniki.
Plon pokazuje wynik sezonu. Ściernisko często pokazuje jego przyczynę. Kilkanaście minut spędzonych na polu po zbiorze może dostarczyć informacji, które pomogą lepiej zaplanować ochronę, nawożenie i zmianowanie w kolejnym roku.
Zanim więc ściernisko zniknie pod agregatem, warto je jeszcze raz dokładnie obejrzeć.
Aleksandra Nowak
Dział Promocji Produktu
Design: Proformat & trzypunkty
