Chwościk buraka – jedno z największych zagrożeń dla plantacji buraka cukrowego

Chwościk buraka to jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych w uprawie buraka cukrowego. Sprawcą choroby jest grzyb Cercospora beticola, który w sprzyjających warunkach potrafi bardzo szybko opanować plantację i doprowadzić do poważnych strat w plonie oraz jakości surowca.

Problem jest szczególnie istotny w ostatnich latach. Z jednej strony rośnie presja chorób liści, z drugiej plantatorzy mają coraz mniej dostępnych substancji czynnych. Wycofywanie kolejnych rozwiązań chemicznych sprawia, że skuteczna ochrona buraka cukrowego musi opierać się nie tylko na fungicydach, ale także na monitoringu, szybkim reagowaniu i rotacji mechanizmów działania.

Dlaczego chwościk buraka jest tak groźny?

Chwościk rozwija się przede wszystkim na liściach buraka. Zarodniki grzyba rozprzestrzeniają się z wiatrem oraz kroplami deszczu, a źródłem infekcji mogą być między innymi resztki pożniwne pozostawione na polu. Łagodne zimy, ciepła wiosna oraz okresy wysokiej wilgotności sprzyjają wcześniejszemu rozwojowi choroby. Pierwsze infekcje mogą pojawiać się już w maju, natomiast wyraźne objawy na plantacjach często obserwuje się od czerwca. Największe zagrożenie polega na tym, że chwościk niszczy aparat asymilacyjny rośliny. Burak, zamiast budować masę korzenia i gromadzić cukier, zużywa energię na odbudowę liści. W praktyce oznacza to spadek plonu korzeni oraz obniżenie polaryzacji.

Objawy chwościka buraka – jak rozpoznać chorobę?

Regularna lustracja pola jest podstawą skutecznej ochrony. Pierwsze objawy chwościka buraka pojawiają się zwykle na najstarszych, zewnętrznych liściach.

Najbardziej charakterystyczne symptomy to:

• drobne, okrągłe plamki o średnicy od około 0,5 do 6 mm,
• szarobrunatny środek nekrozy,
• czerwona, rdzawa lub brunatna obwódka wokół plamy,
• stopniowe zlewanie się plam przy silnym porażeniu,
• zamieranie liści i osłabienie całej rozety.

Warto pamiętać, że chwościk często pojawia się wcześniej na buraku ćwikłowym niż na buraku cukrowym. Dlatego burak ćwikłowy może być traktowany jako naturalny sygnalizator zagrożenia w danym rejonie.

Kiedy wykonać zabieg na chwościka buraka?

W ochronie buraka cukrowego przed chwościkiem kluczowy jest termin zabiegu. Zbyt późna reakcja znacząco obniża skuteczność programu ochrony, ponieważ choroba bardzo szybko rozprzestrzenia się w łanie. Do 5 sierpnia za próg szkodliwości przyjmuje się już 5% porażonych liści w próbie. W praktyce oznacza to, że jeśli na 100 sprawdzonych roślinach objawy występują na kilku liściach, należy przygotować się do natychmiastowej interwencji. Drugi zabieg najczęściej wykonuje się po około 3 tygodniach. W przypadku plantacji przeznaczonych do późniejszego zbioru okres ochrony powinien być dłuższy, ponieważ liście muszą pozostać zdrowe aż do końca wegetacji.

Skuteczna ochrona buraka cukrowego przed chwościkiem

Nowoczesna strategia zwalczania chwościka nie powinna opierać się na jednym preparacie ani jednym mechanizmie działania. Najlepsze efekty daje łączenie substancji o działaniu systemicznym, wgłębnym i kontaktowym oraz rotacja rozwiązań w kolejnych zabiegach.

1. Difenokonazol i azoksystrobina – mocny fundament ochrony

Jednym ze sprawdzonych rozwiązań w ochronie buraka cukrowego jest połączenie substancji z różnych grup chemicznych, na przykład difenokonazolu i azoksystrobiny.

Przykładowym rozwiązaniem może być mieszanina:

Tores 250 EC 0,5 l/ha + Strobe 250 SC 0,5 l/ha

Takie połączenie dostarcza dwóch substancji czynnych o odmiennym sposobie działania:

Difenokonazol działa interwencyjnie i wyniszczająco. Hamuje syntezę ergosterolu, czyli ważnego składnika błon komórkowych grzyba. Dzięki temu ogranicza rozwój patogenu wewnątrz rośliny.

Azoksystrobina wpływa na procesy oddechowe komórek grzyba. Wykazuje działanie wgłębne i układowe, dzięki czemu zabezpiecza roślinę przed kolejnymi infekcjami.

Alternatywą mogą być gotowe formulacje zawierające podobne substancje czynne, takie jak Amistar Gold lub Spyrale 475 EC.

2. Wariant interwencyjny przy silnej presji choroby

W sezonach o wysokiej presji infekcyjnej, szczególnie przy połączeniu wysokiej temperatury i dużej wilgotności, standardowy zabieg może wymagać wzmocnienia.

W takiej sytuacji do programu ochrony można włączyć preparat oparty na fenpropidynie, na przykład:

Tern Turbo 750 EC 0,3–0,5 l/ha

Fenpropidyna należy do morfolin i działa w innym punkcie biosyntezy steroli niż triazole. Jej zaletą jest szybkie działanie interwencyjne oraz sprawne przemieszczanie się w roślinie.

3. Rotacja substancji czynnych – sposób na odporność chwościka

Jednym z największych błędów w ochronie buraka cukrowego jest powtarzanie tych samych substancji czynnych w kolejnych zabiegach. Chwościk buraka ma duży potencjał do wytwarzania odporności, dlatego rotacja mechanizmów działania jest obowiązkowym elementem strategii.

W kolejnych zabiegach warto sięgać po substancje z innych grup chemicznych. Przykładem nowoczesnego rozwiązania jest mefentriflukonazol, zawarty w preparacie Belanty.

Rekomendowana dawka:

Belanty 1,5 l/ha

Preparat może być stosowany samodzielnie lub jako element bardziej zaawansowanych mieszanin zbiornikowych, szczególnie w programach nastawionych na ograniczanie ryzyka odporności.

Jak wspierać naturalną odporność buraka?

Skuteczna ochrona przed chwościkiem to nie tylko fungicydy. Coraz większe znaczenie ma wzmacnianie kondycji roślin oraz ograniczanie podatności liści na infekcje.

W praktyce warto rozważyć uzupełnienie zabiegów o:

• nawozy miedziowe,
• biostymulatory,
• produkty poprawiające kondycję blaszki liściowej,
• technologie wspierające regenerację roślin po stresie.

Dobrze odżywiony burak lepiej znosi presję chorób i dłużej utrzymuje aktywne liście, co przekłada się na wyższy plon i lepszą zawartość cukru.

Chwościk buraka 2026 – najważniejsze zasady ochrony

Skuteczna ochrona buraka cukrowego przed chwościkiem wymaga działania w kilku obszarach jednocześnie. Najważniejsze zasady to:

1. Regularnie monitoruj plantację od wiosny.
2. Obserwuj także buraka ćwikłowego jako roślinę sygnalizacyjną.
3. Reaguj natychmiast po przekroczeniu progu szkodliwości.
4. Łącz substancje o różnych mechanizmach działania.
5. Nie powtarzaj tych samych rozwiązań w kolejnych zabiegach.
6. W sezonach wysokiej presji stosuj program interwencyjny.
7. Wspieraj odporność roślin nawożeniem i biostymulacją.

Podsumowanie

Chwościk buraka pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla plantacji buraka cukrowego. W warunkach ograniczonej dostępności substancji czynnych skuteczna ochrona wymaga precyzyjnego monitoringu, szybkiej reakcji oraz rozsądnej rotacji fungicydów.

Połączenie takich rozwiązań jak Tores 250 EC + Strobe 250 SC, wzmocnienie programu preparatem Tern Turbo 750 EC przy wysokiej presji choroby oraz rotacja z wykorzystaniem Belanty pozwalają skutecznie ograniczyć rozwój chwościka i utrzymać zdrowe liście aż do zbioru.

Zdrowy liść to wyższy plon, lepsza polaryzacja i większe bezpieczeństwo ekonomiczne plantacji.

Sebastian Makodoński Dział Środków Ochrony Roślin

FAQ