Czy Rolnictwo Regeneratywne to nowa szansa na dodatkowy dochód?

I. Rolnictwo Regeneratywne: Definicja i Filary

Rolnictwo regeneratywne to obecnie jeden z najgorętszych tematów w agronomii, choć do dziś nie posiada oficjalnie ustalonej, prawnej definicji. Przyjmuje się, że jest to systemowe i holistyczne spojrzenie na produkcję rolną, którego głównym celem jest odbudowa żyzności gleby i zwiększenie zawartości węgla organicznego (próchnicy).

System ten opiera się na pięciu kluczowych filarach:

1. Minimalna uprawa gleby (rezygnacja z orki): Chroni strukturę i życie biologiczne gleby, redukując erozję.
2. Stała okrywa gleby (międzyplony, resztki pożniwne): Zapobiega erozji, poprawia retencję wody i chroni glebę przed ekstremalnymi temperaturami.
3. Maksymalna różnorodność upraw (płodozmian i uprawy współrzędne): Buduje naturalną odporność ekosystemu i minimalizuje presję chorób i szkodników.
4. Integracja zwierząt (kontrolowany wypas): Wspiera cykl obiegu materii i składników odżywczych, naśladując naturalne ekosystemy.
5. Ograniczenie chemikaliów (nawozów i pestycydów): Pozwala glebie odzyskać naturalną równowagę, sprzyjając rozwojowi życia mikrobiologicznego.

II. Aktualne Wsparcie Finansowe – to Już się Dzieje!

Wiele praktyk regeneratywnych jest już obecnie mocno wspieranych finansowo, co potwierdza, że ten model rolnictwa to nie odległa przyszłość, lecz teraźniejszość wspierana przez regulacje unijne:

A. Plan Strategiczny WPR na lata 2023–2027

Praktyki regeneracyjne są promowane w ramach dobrowolnych, ale dobrze płatnych instrumentów, takich jak Ekoschematy:

1. Rolnictwo Węglowe i Zarządzanie Składnikami Odżywczymi: Bezpośrednio premiuje działania na rzecz zwiększenia węgla w glebie i optymalizacji nawożenia (kluczowe dla redukcji emisji N₂O).
2. Obszary z roślinami miododajnymi.
3. Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych.
4. Integrowana Produkcja Roślin i Biologiczna uprawa.
5. Grunty wyłączone z produkcji.

Dodatkowo, rolnicy mogą uzyskać dofinansowanie na Zakup Maszyn do siewu bezpośredniego lub minimalnej uprawy, co jest technologicznym fundamentem regeneracji.

B. Działania Rolno-Środowiskowo-Klimatyczne (DRSK)

Są to wieloletnie (zwykle 5-letnie) zobowiązania, które oferują wyższe stawki za bardziej zaawansowane lub wymagające działania, premiujące m.in. ochronę wód i gleby oraz utrzymanie cennych siedlisk.

III. Certyfikaty Węglowe

Certyfikaty węglowe to zbywalne „kredyty”, które potwierdzają redukcję lub usunięcie jednej tony dwutlenku węgla z atmosfery, generowane głównie przez rolnictwo regeneracyjne, które można sprzedać firmom chcącym kompensować swoje emisje, tworząc nowe źródło dochodu i wspierając cele klimatyczne. W ostatnim czasie pojawiają się prywatne firmy, które proponują handel Certyfikatami Węglowymi.Na tą chwilę rynek dobrowolny certyfikatów węglowych nie jest w pełni uregulowany prawnie na poziomie ogólnym, co budzi uzasadnione obawy rolników:

• Jak będzie wyglądać metodyka pomiaru?
• Jakie są relatywne zyski?
• Kto i jak przeprowadzi kontrole?

W oczekiwaniu na regulacje, prywatne firmy organizują cały proces – metodykę pomiaru, weryfikację, nadanie certyfikatu i ich sprzedaż. Wszystko to robione jest przez niezależne jednostki certyfikujące. Firmy ustalają stan początkowy gospodarstwa, a przede wszystkim ilość węgla w glebie. To pozwala nadać certyfikat węglowy, czyli dokument lub zapis elektroniczny, który odpowiada jednej tonie ekwiwalentu dwutlenku węgla, która została:

1. usunięta z atmosfery i trwale zmagazynowana w glebie (sekwestracja), lub
2. zredukowana – poprzez uniknięcie emisji gazów cieplarnianych w wyniku zmiany praktyk rolniczych (np. mniejsze zużycie nawozów N, mniejsze spalanie paliwa dzięki rezygnacji z orki).

Dlaczego Firmy Kupują Certyfikaty od Rolników?

Obecnie ruchy na rynku sprawiają, że duże firmy spożywcze, technologiczne, energetyczne są głównymi nabywcami Certyfikatów Węglowych, ponieważ prawo UE zmusza je do dbania o klimat i redukcji emisji CO₂.

Kupowanie certyfikatów to dla nich jedyny pewny i legalny sposób, by ogłosić, że osiągnęły „neutralność klimatyczną” (zero netto) i poprawić swój wizerunek.

Dzieje się to z dwóch powodów:

1. Obowiązki Prawne i Finansowe: Przepisy unijne wymuszają na dużych firmach konkretne działania:

1. Płacenie za każdą tonę wyemitowanego CO₂ (przez system ETS i podatek graniczny CBAM).

• Ujawnianie publicznie swojego całego śladu węglowego (dzięki nowej dyrektywie CSRD).
• Redukowanie emisji, co jest kosztowne i trudne.

2. Wizerunek i Cel UE: UE chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku. Aby to zrobić, firmy muszą „wyzerować” swoje emisje. Neutralizacja (kupno certyfikatów) jest jedynym sposobem, by szybko i wiarygodnie skompensować emisje, których nie da się w pełni usunąć z procesu produkcji.

IV. Podsumowanie

Rolnictwo regeneratywne to przyszłość, która już się dzieje. Jest to model, który przynosi korzyści nie tylko środowisku, ale przede wszystkim naszemu portfelowi.

Szacunki rynkowe wskazują, że dochód z certyfikatów węglowych może stanowić dodatkowe kilkadziesiąt do nawet stu euro rocznie za każdy hektar gruntu, w zależności od zastosowanych praktyk i wybranego programu certyfikacji.

Mimo że pod znakiem zapytania nadal pozostają kwestie ujednolicenia standardów Certyfikatów, rozwijający się rynek i silny popyt ze strony przemysłu sugerują, że niepewności zostaną rozwiane, gdy system certyfikacji UE nabierze ostatecznych kształtów. Na to czekamy z niecierpliwością!